Overprikkeld? Zo help je je hoofd en lichaam weer tot rust komen

De televisie staat aan.

Iemand stelt je een vraag.

Je telefoon geeft een melding.

Er moet nog iets geregeld worden.

En ineens is het genoeg!

🌺 Je wilt stilte
🌺 Geen gesprek
🌺 Geen geluid
🌺 Eigenlijk wil je gewoon dat iedereen je heel even met rust laat

Misschien herken je dat gevoel.

Soms kan iets kleins als een geluid, een vraag of een verandering van plannen ineens voelen alsof het de druppel is.

Niet omdat dat ene ding zo groot is, maar omdat er daarvoor al zoveel was.

Wanneer je langere tijd veel spanning, drukte of verantwoordelijkheid ervaart, kan je draagkracht verminderen. Je kunt sneller moe worden, slechter slapen, veel nadenken en moeite krijgen met drukte of lawaai. Dat zijn ook klachten die komen bij langdurige spanning en overspanning.

Maar wat betekent overprikkeling eigenlijk?

En misschien nog belangrijker:

✨ hoe help je jezelf weer terug naar rust?

Wat is overprikkeling?

We krijgen de hele dag informatie binnen.

🔹 Geluiden
🔹 Licht
🔹 Gesprekken
🔹 Meldingen
🔹 Werk
🔹 Gedachten
🔹 Emoties

Alles vraagt op een bepaalde manier aandacht van je brein.

Meestal kunnen we daar prima mee omgaan. Maar wanneer er veel prikkels tegelijk zijn, of wanneer je al vermoeid of gespannen bent, kan het voelen alsof je systeem geen ruimte meer over heeft.

Een overprikkeld brein kun je zien als een situatie waarin er meer prikkels binnenkomen dan op dat moment goed verwerkt kunnen worden. Er wordt verband gelegd met langdurig ‘aanstaan’ door stress.

Overprikkeling is op zichzelf geen medische diagnose. Het is een woord waarmee mensen vaak beschrijven dat prikkels op dat moment te veel worden.

En dat kan zich op allerlei manieren uiten.

9 signalen dat het je misschien allemaal even te veel wordt

1. Geluiden komen harder binnen

Een televisie die normaal geen probleem is, voelt ineens luid.

Iemand die door je heen praat irriteert je.

Kinderen die tegelijkertijd iets vragen kunnen voelen alsof je hoofd ontploft.

Niet goed tegen drukte of lawaai kunnen zijn één van de mogelijke klachten bij overspanning.

Dat hoeft natuurlijk niet meteen te betekenen dat je overspannen bent.

Het kan wél een signaal zijn om even te onderzoeken:

✨ Hoe vol zit mijn hoofd eigenlijk al?

2. Je wordt sneller geïrriteerd

Misschien herken je dat je opeens uitvalt om iets kleins.

Een kopje dat ergens staat.

Iemand die nóg een vraag stelt.

Een computer die niet doet wat jij wilt.

En vijf minuten later denk je:

✨ Waar kwam dat nou vandaan?

Stress kan invloed hebben op emoties en gedrag. Mensen kunnen bijvoorbeeld sneller geïrriteerd, boos, emotioneel of overweldigd raken.

Soms gaat irritatie dus niet werkelijk over dat ene kopje.

Het kan simpelweg het laatste ding zijn waarvoor je nog ruimte had.

3. Je hoofd blijft maar doorgaan

Je probeert te rusten.

Maar ondertussen denk je:

✨ Ik moet morgen nog…

✨ Heb ik die mail wel verstuurd?

✨ Waarom zei zij dat eigenlijk?

✨ Ik moet echt niet vergeten om…

Je lichaam zit op de bank terwijl je hoofd nog een complete werkdag draait.

Veel nadenken en daar moeilijk mee kunnen stoppen komt ook voor bij stress.

Het lastige is dat we een druk hoofd vaak proberen op te lossen met nóg meer denken.

Terwijl je soms juist iets anders nodig hebt.

🍀 Minder input
🍀 Minder moeten
🍀 Meer ruimte

4. Je bent moe, maar kunt niet ontspannen

Dit is een bijzondere combinatie.

Je voelt aan alles dat je moe bent.

Maar zodra je eindelijk niets hoeft, lukt ontspannen niet.

〰️ Je blijft scrollen
〰️ Ruimt nog wat op
〰️ Zoekt iets om te doen

Of voelt je simpelweg onrustig wanneer je stilzit.

Dat betekent niet dat jij niet kunt ontspannen.

Wanneer je langere tijd veel stress hebt ervaren, is het niet vreemd wanneer je niet met één druk op de knop omschakelt naar volledige rust.

Je mag jezelf daar tijd voor geven.

5. Je hebt minder geduld

Een wachtrij.

Een trage website.

Iemand die een lang verhaal vertelt.

Normaal gesproken kun je het prima hebben.

Maar op drukke dagen voelt alles te langzaam of juist te veel.

Dat is een interessant moment om niet alleen naar je omgeving te kijken, maar ook even naar binnen.

✨ Ben ik boos op deze situatie?

Of:

✨ Ben ik eigenlijk gewoon heel erg moe?

6. Je hebt behoefte om je terug te trekken

Soms wil je ineens niemand meer spreken.

Niet omdat je mensen niet leuk vindt.

Maar omdat ieder gesprek weer iets van je vraagt.

🔹 Luisteren
🔹 Reageren
🔹 Aanwezig zijn

Even alleen zijn kan dan heerlijk voelen.

🌺 Een deur dicht
🌺 Geen televisie
🌺 Geen telefoon
🌺 Geen gesprek
🌺 Alleen stilte

Dat hoeft niet verkeerd te zijn.

Bewust ontspanning zoeken, bewegen, structuur aanbrengen en tijd in de natuur doorbrengen zijn voorbeelden om beter met stress om te gaan.

Merk je dat je je steeds verder terugtrekt en dat het je dagelijks leven of relaties sterk beïnvloedt? Dan is het verstandig om daar met je huisarts of praktijkondersteuner over te praten.

7. Je concentratie wordt slechter

Je leest dezelfde zin drie keer.

Loopt naar boven en weet niet meer waarom.

Opent je telefoon en bent vergeten wat je wilde doen.

Stress en overspanning kunnen samengaan met moeite met concentreren en dingen onthouden.

Je eerste reactie is misschien:

✨ Wat is er toch met mij aan de hand?

Maar misschien is een vriendelijkere vraag behulpzamer:

✨ Hoeveel probeer ik eigenlijk tegelijk te dragen?

8. Je lichaam voelt gespannen

Stress zit niet alleen in gedachten.

Je kunt het ook lichamelijk voelen.

Bijvoorbeeld als:

💎 gespannen schouders;
💎 hoofdpijn;
💎 een gejaagd gevoel;
💎 buik- of maagklachten;
💎 vermoeidheid;
💎 moeite met slapen;
💎 gespannen spieren.

Stress kan zowel lichamelijke als mentale klachten geven.

Dat betekent niet dat iedere lichamelijke klacht door stress wordt veroorzaakt.

Heb je nieuwe, hevige of aanhoudende lichamelijke klachten, laat ze dan beoordelen door een arts.

9. Zelfs leuke dingen voelen soms als te veel

Dit vond ik zelf altijd een belangrijke.

Overprikkeling gaat niet alleen over vervelende dingen.

Ook leuke dingen zijn prikkels.

🦋 Een verjaardag
🦋 Een dagje weg
🦋 Een druk terras
🦋 Een vakantie
🦋 Een gezellige middag met veel mensen

Je kunt ergens ontzettend van genieten en daarna toch behoefte hebben aan stilte.

Die twee dingen kunnen prima naast elkaar bestaan.

Je hoeft een ervaring niet vervelend te hebben gevonden om daarna herstelruimte nodig te hebben.

Waarom ben je de ene dag sneller overprikkeld dan de andere?

Hoeveel je op een dag aankunt is niet altijd hetzelfde.

Denk maar aan het verschil tussen een supermarkt bezoeken nadat je heerlijk hebt geslapen en een rustige dag hebt gehad…

of diezelfde supermarkt binnenlopen nadat je slecht hebt geslapen, een lastig gesprek achter de rug hebt en al uren van alles hebt moeten regelen.

De supermarkt is hetzelfde.

Maar jij komt er anders binnen.

Factoren die van invloed kunnen zijn op hoe belast je je voelt zijn bijvoorbeeld:

💎 slaap;
💎 stress;
💎 zorgen;
💎 werkdruk;
💎 veranderingen in je leven;
💎 lichamelijke vermoeidheid;
💎 relaties;
💎 financiële zorgen;
💎 hoeveel herstelmomenten je hebt gehad.

Stress ontstaat bovendien niet bij iedereen door dezelfde dingen en verschilt sterk per persoon.

Dat besef kan helpen om wat zachter naar jezelf te kijken.

Je hoeft niet iedere dag precies hetzelfde aan te kunnen.te kijken.

Wat kun je doen wanneer je overprikkeld bent?

1. Verminder eerst de hoeveelheid nieuwe prikkels

We zijn vaak geneigd om overprikkeling direct te willen oplossen.

🔹 Een podcast aan
🔹’Een meditatie zoeken
🔹 Google openen
🔹 Een video bekijken over hoe je moet ontspannen

Maar daarmee voeg je soms juist nóg meer informatie toe.

Begin eens simpeler.

〰️ Zet de televisie uit
〰️ Leg je telefoon weg
〰️ Ga naar een rustigere ruimte
〰️ Dim het licht als dat prettig voelt

En doe een paar minuten niets nieuws.

Je hoeft niet direct iets te bereiken.

Soms is minder precies wat je nodig hebt.

2. Doe één ding tegelijk

Wanneer je hoofd vol zit, kan multitasken extra vermoeiend voelen.

Je kookt terwijl je een bericht beantwoordt.

Luistert naar iemand terwijl je ondertussen je mail controleert.

Denkt aan morgen terwijl je probeert af te maken wat vandaag nog moet.

Kies bewust één ding.

Maak dat af.

En kies daarna pas het volgende.

Dat klinkt bijna te eenvoudig.

Maar juist eenvoud kan helpen wanneer je hoofd al zoveel probeert te verwerken.

3. Bouw rust in voordat je instort

Veel mensen wachten met rust totdat ze bijna niet anders meer kunnen.

Eerst nog even dit.

Nog die mail.

Nog boodschappen.

Nog iets regelen.

Nog één ding voor iemand anders.

En dán mag je rust.

Maar wat als je niet wacht tot de tank leeg is?

Probeer verspreid over je dag kleine herstelmomenten te creëren.

Bijvoorbeeld:

🌺 vijf minuten buiten zitten;
🌺 een korte wandeling;
🌺 koffie drinken zonder telefoon;
🌺 even alleen in een rustige ruimte zitten;
🌺 bewust muziek luisteren;
🌺 rustig bewegen;
🌺 enkele minuten niets consumeren.

Rust hoeft dus niet altijd een compleet wellnessritueel te zijn.

Vijf minuten tellen ook.

4. Breng je aandacht terug naar je lichaam

Wanneer je hoofd snel gaat, kun je proberen je aandacht terug te brengen naar wat je op dit moment lichamelijk waarneemt.

Voel eens:

🍀 Hoe staan je voeten op de grond?
🍀Waar raakt je lichaam de stoel?
🍀 Hoe voelen je handen?
🍀 Zijn je schouders opgetrokken?
🍀Klem je je kaak?
🍀 Kun je ergens één klein beetje spanning loslaten?

Je hoeft niets weg te krijgen. Je hoeft alleen even op te merken wat er gebeurt.

Dat haalt je aandacht voor een moment uit de stroom van gedachten en terug naar het hier en nu.

5. Adem rustig zonder er een opdracht van te maken

Je hoeft geen ingewikkelde ademtechniek te leren.

Probeer een paar minuten rustig te ademen op een manier die prettig voelt.

Niet extreem diep.

Niet forceren.

Gewoon bewust iets langzamer.

Een korte adempauze kan sommige mensen helpen om zich rustiger te voelen.

Word je duizelig, benauwd of juist onrustiger wanneer je bewust met je adem bezig bent? Stop dan en adem weer zoals je normaal doet.

Een oefening moet ondersteunend voelen, niet als iets wat je per se goed moet uitvoeren.

6. Ga naar buiten

Dit is misschien één van de eenvoudigste dingen die je kunt proberen.

🔹 Loop een rondje
🔹 Ga even in de tuin zitten
🔹 Kijk naar de lucht
🔹 Voel de wind.

Je hoeft geen wandeling van tien kilometer te maken.

Een klein moment buiten telt ook.

Buiten bewegen en tijd in groen of natuur zijn manieren die kunnen bijdragen aan ontspanning bij stress.

Misschien is dat waarom een wandeling soms iets doet wat een uur scrollen niet lukt:

✨ er komt even minder op je af.

7. Kijk naar wat structureel te veel is

Dit vind ik misschien wel de belangrijkste.

Je kunt iedere avond ademhalen, mediteren en wandelen.

Maar wanneer je dagen structureel voller zijn dan jij kunt dragen, is het ook belangrijk om daarnaar te kijken.

Vraag jezelf eens:

✨ Wat vult mijn hoofd iedere dag opnieuw?
✨ Welke verplichting kost mij opvallend veel energie?
✨ Waar zeg ik steeds ja terwijl ik nee voel?
✨ Waar probeer ik alles zelf op te lossen?
✨ Wat kan minder, anders of later?
✨ Waar heb ik hulp bij nodig?

Onderzoek bij stress ook waar je zorgen en spanning vandaan komen en probeer niet alles tegelijk te veranderen.

Soms ligt de oplossing dus niet in nóg beter leren ontspannen.

Soms moet er ook ergens iets van je bord af.

Wanneer je hoofd én lichaam moeilijk tot rust komen

Misschien herken je veel uit deze blog.

Je weet inmiddels dat je vaak te lang doorgaat.

Je probeert momenten van rust te nemen.

Maar toch blijft die spanning steeds terugkomen.

Dan kan het fijn zijn om niet alleen losse tips te verzamelen, maar stap voor stap beter te begrijpen wat stress met je hoofd en lichaam doet.

Bureau Breinfijn biedt hiervoor de online cursus Rust in lichaam en brein aan.

Breinfijn beschrijft deze cursus als een programma waarin je leert begrijpen waarom je lichaam na langere perioden van stress soms actief blijft voelen, ook wanneer je probeert te ontspannen. Je krijgt uitleg en praktische oefeningen die gericht zijn op het creëren van meer rust in lichaam en hoofd. De cursus is online te volgen in je eigen tempo.

Zie het als ondersteuning bij persoonlijke ontwikkeling en stressmanagement. Een online cursus vervangt geen medische of psychologische behandeling wanneer die nodig is.

Rust nemen is niet hetzelfde als niets doen

Bij rust denk je automatisch aan op de bank liggen.

Maar rust kan voor iedereen iets anders betekenen.

🌺 Voor de één is het stilte
🌺 Voor de ander wandelen
🌺 Tuinieren
🌺 Lezen
🌺 Muziek
🌺 Douchen
🌺 Tekenen
🌺 Yoga
🌺 Koken
🌺 Of juist even helemaal niets.

De beste vorm van herstel is niet automatisch degene die er op Instagram het meest ontspannen uitziet.

Het gaat om de vraag:

✨ Wat geeft míj daadwerkelijk ruimte?

Dat kan per dag verschillen.

Je zenuwstelsel hoeft niet altijd ‘kalm’ te zijn

De term je zenuwstelsel kalmeren kom je tegenwoordig overal tegen.

Daardoor kan gemakkelijk het idee ontstaan dat spanning slecht is en dat je altijd rustig zou moeten zijn.

Maar stress is een normale lichamelijke reactie.

Wanneer je spanning ervaart, versnellen onder andere je hartslag en ademhaling en spannen spieren zich aan. Dat helpt je lichaam om te reageren op wat er gebeurt. Normaal gesproken neemt die spanning weer af wanneer de stressvolle situatie voorbij is.

Het doel hoeft dus niet te zijn:

✨ Ik wil nooit meer stress voelen.

Een realistischer doel kan zijn:

✨ Ik wil mijn signalen eerder leren herkennen en beter weten wat mij helpt herstellen.

Dat voelt al heel anders.

Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?

Een paar drukke dagen betekenen niet meteen dat er iets ernstigs aan de hand is.

Maar neem klachten serieus wanneer ze lang duren of je dagelijks functioneren steeds meer beïnvloeden.

Maak bijvoorbeeld een afspraak met je huisarts wanneer:

🍀 het niet lukt om je stress te verminderen;
🍀 je klachten erger worden;
🍀 je steeds angstiger of somberder wordt;
🍀 je werk of dagelijkse activiteiten nauwelijks meer lukken;
🍀 mensen om je heen zich zorgen om je maken.

Een online cursus kan informatie en oefeningen bieden.

Maar je hoeft niet alles zelf op te lossen.

Je hoeft niet te wachten tot je helemaal leeg bent

Misschien ben je gewend om je signalen pas serieus te nemen wanneer het écht niet meer gaat.

〰️ Eerst nog even dit
〰️ Dan nog even dat
〰️ Nog één mail
〰️ Nog één afspraak
〰️ Nog één ding voor iemand anders.

Tot je lichaam eigenlijk alleen nog maar roept:

✨ Genoeg!

Maar je hoeft niet te wachten tot dat moment.

Je mag eerder luisteren.

💎 Wanneer geluiden harder binnenkomen
💎 Wanneer je merkt dat je kortaf wordt
💎 Wanneer je hoofd sneller gaat
💎 Wanneer je behoefte krijgt aan stilte
💎 Wanneer je voelt dat er eigenlijk geen ruimte meer is voor nóg iets

Dat zijn geen momenten waarop je jezelf hoeft toe te spreken met:

Kom op, stel je niet aan.

Misschien is een andere vraag veel waardevoller:

✨ Wat heb ik op dit moment nodig?

Soms is dat beweging, rust, slaap, een grens, hulp of gewoon even niets.

Thuiskomen bij jezelf begint misschien precies daar. 💖

Niet pas luisteren wanneer je niet meer verder kunt, maar steeds iets eerder horen wat je lichaam en gevoel je proberen te vertellen.

Veelgestelde vragen over overprikkeling

Wat merk je wanneer je overprikkeld bent?

Mensen beschrijven bijvoorbeeld dat geluid en drukte sneller te veel voelen, dat ze geïrriteerd of moe zijn, moeite hebben met concentreren of sterk behoefte krijgen aan stilte. Zulke klachten kunnen verschillende oorzaken hebben en kunnen onder andere voorkomen bij langdurige stress.

Waarom ben ik ineens zo snel overprikkeld?

Hoeveel prikkels je aankunt kan variëren. Slaap, stress, zorgen, veranderingen, gezondheid en vermoeidheid kunnen allemaal invloed hebben op hoe belast je je voelt. Heb je plotseling nieuwe of ernstige klachten, bespreek deze dan met je huisarts.

Wat helpt bij overprikkeling?

Er bestaat niet één oplossing die voor iedereen werkt. Minder nieuwe prikkels, ontspanning, bewegen, voldoende slaap, structuur en onderzoeken wat stress veroorzaakt kunnen helpen.

Moet ik alle prikkels vermijden?

Nee. Het kan prettig zijn om tijdelijk minder prikkels op te zoeken wanneer je hoofd erg vol is, maar het doel hoeft niet te zijn je leven steeds kleiner te maken. Wanneer prikkelgevoeligheid je dagelijks functioneren sterk beperkt, is het verstandig om samen met een zorgprofessional te onderzoeken wat er speelt.

Is stress altijd slecht?

Nee. Stress is een normale reactie van het lichaam en kan je helpen om te reageren of te presteren wanneer dat nodig is. Vooral langdurige of zeer sterke stress kan klachten geven.

Wanneer moet ik met overprikkeling naar de huisarts?

Wanneer je klachten langdurig zijn, erger worden, je dagelijkse leven sterk beïnvloeden of samengaan met andere lichamelijke of psychische klachten, is het verstandig om contact op te nemen met je huisarts.

Verder lezen op Jouw Inner Wereld

Wil je meer ontdekken over rust, bewustwording en weer dichter bij jezelf komen?

Lees dan ook:

Moeite met ontspannen? Waarom je lichaam ‘aan’ blijft staan
Niet kunnen slapen door een vol hoofd
Wat is mindfulness?
Hoe de natuur je helpt thuiskomen bij jezelf
Thuiskomen bij jezelf: wat betekent dat écht?

Deze blog bevat een affiliatelink. Wanneer je via mijn link iets aanschaft, ontvang ik mogelijk een vergoeding.
Jij betaalt hiervoor niets extra. Zo help je mij om gratis artikelen en inspiratie op Jouw Inner Wereld te blijven delen. ✨